Мөстәкыйль Татарстан Хөкүмәте (сөргендә) гә сорау: «Руслар сезнең оешмада эшли аламы?»

Күптән түгел безгә Россиядән рус халкы вәкиле шундый сорау белән мөрәҗәгать итте — һәм чыннан да, мондый кешеләр безнең эшкә кушыла ала. Руслар белән татар милли хәрәкәтенең Татарстандагы үзара хезмәттәшлеге турында тулы күзаллау бирү өчен, мин безнең эшчәнлекнең сәбәпләренә һәм без эшләгән шартларга кагылышлы берничә факт китерәм.

90 нчы елларда ук ТОЦ, шәһәр күләмендәге җыелышларны Чаллы мэриясе бинасындагы Сары Садыйкова исемендәге концерт залында үткәргәндә, анда 600–800 кеше катнашкан чакта, бу җыелышларда руслар да катнаша иде; хәтта хәтерлим, мәктәп директорларының берсе, милләт буенча рус, трибунадан татар халкын яклап чыгыш ясаган иде.
Безнең өчен, татарлар өчен, бик мөһим тарихи мизгел: 1992 елгы референдумда татарларның 65%ы һәм русларның якынча 25%ы Татарстан бәйсезлеге өчен тавыш бирде. Алар Мәскәүнең Татарстан Республикасын талавын бик яхшы аңлыйлар иде һәм бөтен байлыклар — җир асты да, җир өсте дә — мөстәкыйль республика файдасына эшләр дип өметләнделәр. Чыннан да, болар — безнең руслар.

Мин әле дә беренче русия-чечен сугышы ничек барганын хәтерлим: минем игезәк абыем Нафис Кашапов Ичкериягә гуманитар ярдәм алып бара иде. Ул чакта Татарстан хакимияте бездән һәр йөк машинасында спецназчы булуын күзәтүебезне сорады. Сәфәр вакытында спецназчылар чеченнәргә карата бик агрессив тоттылар. Әмма алар үз күзләре белән Русия хәрбиләренең Ичкериядә нәрсә кылганын күргәч, бу сугышка карашлары кискен үзгәрде. Бу Русия–Украина сугышындагы хәзерге хәл турында нәрсә сөйли? Әгәр Русия хәрбиләренең явызлыклары хакындагы бөтен хакыйкать билгеле булса, Русиядә күп кешеләрнең украиннарга мөнәсәбәте дә үзгәрер иде, әмма әлегә алар һаман да путин телевидениесенә ышана.

Мин ТОЦ рәисе булган чакта, финанс ярдәмне шәхси эшмәкәрләр һәм күп кенә предприятие директорлары, банкирлар күрсәтә иде, алар арасында руслар да шактый күп иде. Димәк, алар безнең нәрсәгә омтылганны төгәл аңлыйлар иде. Әйткәндәй, бу директорларның кайберләре бүгенгә кадәр үз урыннарында.

Ул елларда татар милли хәрәкәтендә Зиннур Аглиуллин, Талгат Ахмадишин, Гаяз Малихов, Наиль Мансуров, Рифкат Курмашев, Аскар Ханнанов, Габдулла Сарваретдинов, Фарит Рахимов, Габдрахман Залялутдинов һәм башка бик күпләр актив катнашты. Мин аларга бик рәхмәтле, алар Татарстан Республикасының бәйсезлеге өчен көрәшкә гаять зур өлеш кертте.

Сөйләшүнең башына әйләнеп кайтып әйтәм: ПНТ (сөргендә) командасында эшләү бик хәвефле: соңгы ярты ел эчендә генә дә безнең өч активист төрмәгә эләкте, ә икәве эзләүгә бирелде. Хәтта ФСБ агенты безнең коллективка үтеп кереп, Facebook-та безгә каршы репрессив гамәлләр үткәрү өчен телефон номерларын урнаштырган очрак та булды.

Хәзерге вакытта бездә өч төркем бар: беренчесе — онлайн-тавыш бирү кулланып, рәсми рәвештә танылган коллектив өлеше; икенчесе — Татарстанның бәйсезлеген яклаучы депутатлардан, түрәләрдән һәм хокук саклау органнары хезмәткәрләреннән торган «иске гвардия»; өченчесе — яшерен эшләүчеләр өчен. Бу төркемнәрнең барысына да төрле милләт вәкилләре керә. Һәр төркемнең үз администраторы бар. Хәзер безнең арада яшерен эшләүче җиде рус бар. Аларның өчесе татар телен белә, путин концлагерендә булган Сергей Вишняков кебек үк. Әйткәндәй, без күп еллар дәвамында Татарстанда төрле халыкларны вәкиллек иткән барлык оешмалар белән нәтиҗәле хезмәттәшлек итәбез.

Бу хатны мин Татарстанның бәйсезлеге өчен безнең белән бергә көрәшергә теләүчеләр өчен, шул исәптән безнең белән бергә Мәскәүиянең колонияләштерелгән халыкларын яклаучылар өчен, инструкция буларак яздым.

Хөрмәт белән,
Рафис Кашапов — сөргендәге мөстәкыйль Татарстан хөкүмәтенең премьер-министры